You are here:

Na dnie

0.00 avg. rating (0% score) - 0 votes

rp_nauka47.jpgSzczególne miejsce w twórczej biografii Gorkiego zajmuje Na dnie (Ha due, 1902). Kiedy Górki pisał tę sztukę, kilka dziesiątków milionów bezrobotnych i chłopów znalazło się w obliczu śmierci głodowej spowodowanej kryzysem ekonomicznym i nieurodzajem. Cenzura carska wręcz zabroniła prasie posługiwania się słowami „kryzys” i „głód”, zalecając eufemizmy: „trudności” i „nieurodzaj”. Jest więc Na dnie realistycznym obrazem dna społecznego i demaskatorskim oskarżeniem rzeczywistości z przełomu stuleci, jest także kompromitacją — jak dowiódł Borys Michajłowski — społecznych i moralnych koncepcji autorów głośnego zbioru Problemy idealizmu oraz ludowo-religijnej utopii „ziemi obiecanej” oraz ludowo-religijnej utopii „ziemi obiecanej”. Jednakże poprzez te na wskroś rosyjskie — więcej, na wskroś aktualne wówczas — problemy przezierał przejmujący, obnażony ze wszelkich osłonek los człowieka w ogóle, przezierało odwieczne „przeklęte” pytanie, „kim jest człowiek i czy lepsza jest dlań prawda, czy wypływający ze współczucia fałsz”. Jest tedy Na dnie sztuką o uniwersalnej problematyce filozoficzno-etycznej. Współczesnych zafrapowała przede wszystkim antynomia prawdy i fałszu, jako że stanowiła ona przedmiot całej ówczesnej literatury europejskiej. Nosicielem idei kojącego fałszu jest w Na dnie pątnik Luka; nie ma dlań Boga i szatana, absolutnych wartości ziemskich i metafizycznych, jest tylko bezradny i nieszczęśliwy człowiek, łaknący pociechy. Prawda i fałsz są przeto równowartościowe, jeśli służą ulżeniu doli człowieczej. Pocieszycielstwo pociąga za sobą katastrofę. „Dno” pustoszeje; jedni zginęli, inni spadli w jeszcze potworniejszy krąg beznadziei. Ale przecież ze słów Łuki — i w opozycji wobec niego — wyprowadza Satin sławne monologi, w których wygłasza tezę, że człowiek jest wolny w decydowaniu o swoim losie i odpowiedzialny za siebie i swój świat. Górki wykracza jednak poza krąg jednostkowego „sensu życia”, stawia probierń prometejskiej odpowiedzialności człowieka za świat w ogóle.

Starsze artykuły:

Posted by: admin

Related articles
 

Back to Top